Sjoemelende bankiers worden niet oneerlijk geboren, maar mogelijk oneerlijk gemaakt door de bankcultuur. Dat is de strekking van een Zwitserse studie naar 'De bedrijfscultuur en eerlijkheid in het bankwezen' die vandaag in Nature wordt gepubliceerd.

De uitkomst suggereert dat werken in het bankwezen eerlijk gedrag ondermijnt. Dat de bankcultuur de oorzaak is van alle ellende, is nooit wetenschappelijk aangetoond. In dat gat sprongen drie Zwitserse economen.

Ze lieten 128 zeer ervaren bankemployees van een internationale bank achter de computer een kop-of-munt-spelletje doen, waarbij ze 200 dollar konden winnen. De ene helft van de groep werd aangesproken als privépersoon, de andere helft werd juist voortdurend herinnerd aan hun beroep van bankmedewerker.

Ze werden niet individueel geobserveerd en konden dus sjoemelen. De eerste groep deed dat niet of nauwelijks. De tweede groep wel: een kwart overdreef de prestaties. Conclusie: bankpersoneel is wel eerlijk, maar dat stopt zodra ze zich bewust worden van hun professie. Het onderzoek werd herhaald met werknemers uit de telecom- en ict-sector, maar daar werden proefpersonen niet oneerlijker.

De Leidse hoogleraar psychologie, Eric van Dijk, is nog niet overtuigd door de studie. 'Het gevonden effect is interessant, maar zwak en wellicht toeval.' Van Dijk vindt het juist opvallend dat degenen die aangesproken werden als privépersoon niet of nauwelijks knoeiden met de prestaties. 'Dat lijkt in strijd met wat je meestal in dit soort onderzoek ziet. Normaal gesproken gaat een belangrijk deel van mensen (een beetje) smokkelen. Verregaande conclusies over een perverse bankcultuur zijn voorbarig.’